كلينيك ترك اعتياد مهر آيين

كلينيك ترك اعتياد مهر آيين

با مديريت دكتر آرش رضايي

بيماري اعتياد

بيماري اعتياد

چگونه با يك بيمار مبتلا به اعتياد برخورد كنيم؟

روان درماني

روان درماني

تشكيل كلاسهاي گروه درماني با همراهي بيمار و خانواده

  • كلينيك ترك اعتياد مهر آيين

    كلينيك ترك اعتياد مهر آيين

  • بيماري اعتياد

    بيماري اعتياد

  • روان درماني

    روان درماني

روانشناسي اعتياد و مواد مخدر

روانشناسي اعتياد اعتیاد یــک «بیمارى اجتماعی» است که عوارض جسمى و روانى دارد و تا زمانى که بـه علل گرایش «بیمار» توجه نشود، درمان جسمى و روانى فقط براى مدتى نتیجه‏ بخش خواهد بود و فرد معتاد دوباره گرفتار« مواد اعتیاد آور» می‏ گردد. اعتیاد به مواد مخدر یکى از مهمترین مشکلات اجتماعی، اقتصادى و بهداشتى است که عوارض ناشى از آن تهدیدى جدى براى جامعه بشرى محسوب شده و موجب رکود اجتماعى در زمینه ‏هاى مختلف مى‌گردد. همچنین ویرانگری‏ هاى حاصل از آن زمینه ساز سقوط بسیارى از ارزش‌ها و هنجارهاى فرهنگى و اخلاقى شده و بدین ترتیب سلامت جامعه را بطور جدى به مخاطره مى‌اندازد. پدیده شوم قاچاق موادمخدر بیش از آنکه فعالیتى سوداگرانه، تجارى و اقتصادى در عرصه مافیاى اقتصاد بین ‏المللى باشد، ابزارى کارآمد، مؤثر و راهبردى در گسترش نظام سلطه صاحبان قدرت جهان بر کشورهاى توسعه نیافته است. تحلیلگران مسائل سیاسى و اجتماعى بر این باورند که در تهاجم و نفوذ فرهنگی، پدیده موادمخدر مهمترین عامل به تباهى کشیدن و انحطاط اخلاقى جوامع به شمار می‏ رود. متاسفانه گسترش دامنه مصرف موادمخدر در جامعه امروزى به حدى است که حتى قشر متفکر و تحصیل کرده را نیز به سمت خود کشانده است. مبارزه با اعتیاد نیز قطعاً بیش از آنکه ماموریتى در راستاى وظایف نیروى انتظامى باشد، اقدامى است استراتژیک در مقابله با ابزار نظام سلطه جهانى در انحطاط اخلاقى جوامع با اهداف خاص سیاسی. اعتیاد بعنوان یک آسیب اجتماعی، هیچگاه بطور کامل ریشه‏  کن نخواهد شد، اما با تدبیر، اندیشه و تلاشى مخلصانه حداقل می‏ توان آن را به کنترل در آورد.

اعتیاد چیست؟
سازمان بهداشت جهاني مادة مخدر را اينگونه تعريف مي‌كند: هر ماده‌اي كه پس از وارد شدن به درون بدن بتواند بر يك يا چند عملكرد مغز تأثير بگذارد،‌ مادة مخدر است. اين تعريف مخدرهايي نظير توتون و مشروبات الكلي و مخدرهاي غير قانوني مانند هروئين و L.S.D را نيز در بر مي گيرد. ضمن اينكه در اين تعريف مصرف‌كنندگان مواد مخدر نيز بيمار تلقي مي‌شوند. عادت كردن، خو گرفتن و خود را وقف عادتي نكوهيده كردن، اعتياد تلقي مي‌شود. به عبارت ديگر، ابتلاي اسارت آميز به مادة مخدر كه از نظر جسمي يا اجتماعي زيان‌آور شمرده شود،‌ اعتياد نام دارد. اصطلاح اعتياد به سهولت قابل تعريف نيست،‌ و عواقب آن به صور مختلف نظير تحمل و وابستگي بدني هويدا مي‌شود. در طب جديد به جاي كلمه اعتياد، وابستگي به مواد به كار مي‌رود كه همان مفهوم را دارد ولي دقيق‌تر و صحيح‌‌تر است. مفهوم اين كلمه آن است كه انسان با استعمال نوعي ماده شيميايي از نظر جسمي و رواني به آن وابستگي پيدا مي‌كند. به طوري كه بر اثر دستيابي و مصرف دارو احساس آرامش و لذت به او دست مي‌دهد، اما با نرسيدن دارو، خماري، دردهاي جسماني و احساس ناراحتي را تجربه مي‌كند.در سال 1950 سازمان ملل متحد در مورد اعتياد به مواد مخدر تعريف زير را ارائه كرد: اعتياد به مواد مخدر عبارت است از مسموميت تدريجي يا حادي كه به علت مصرف مداوم يك دارو، اعم از طبيعي يا تركيبي، ‌ايجاد مي‌شود و به حال شخص و اجتماع زيان‌آور مي‌باشد. به عبارت ساده‌تر، اعتياد عبارت‌ است از وابستگي به موادي كه مصرف مكرر آن با كميت مشخص و در زمانهاي معين، از نظر مصرف كننده، ضروري و داراي ويژگي‌هاي زير است:

- وابستگي جسمي ايجاد مي‌كند.
ـ وابستگي رواني ايجاد مي‌‌كند.
ـ پديده تحمل در بدن نسبت به مواد مصرفي ايجاد مي‌شود.
ـ ماده مورد نياز به هر شكل و از هر طريق بايد به دست بيايد.
ـ ماده مصرفي بر مصرف كننده، خانواده و جامعه تأثير مخرب دارد.
وابستگي جسمي حالتي است كه پس از مصرف مكرر ماده‌اي خاص در شخص ايجاد مي‌شود و در صورت عدم مصرف يا از بين رفتن اثر آن، شخص دچار اختلالات شديد جسمي نظير پا درد، آبريزش بيني، دردهاي شديد استخواني، بي قراري ، دل پيچه و ... مي شود.
وابستگي رواني، ميل به تكرار تجربه احساس رضايت ناشي از سوء‌مصرف مواد است. به بيان ديگر،‌فرد با مصرف ماده مخدر، احساس رضايت را تجربه مي‌نمايد. اين احساس رضايت و خشنودي،‌ ميل به تجربه مجدد آن ماده را در ذهن برمي‌انگيزد كه خود باعث تكرار مصرف مي‌شود. در واقع اين حالت ميل، گونه‌اي از شرطي شدن است؛ به طوري كه فرد عملاً با مصرف آن ماده در موقع ناراحتي، آن را تجربه مي‌كند. در اين نوع وابستگي، مصرف كننده علاوه بر ماده مصرفي، ‌به شرايطي محيطي و آدابي كه ويژه افراد مزبور است نيز وابسته مي‌شود.
پديده تحمل،‌ سازگاري انسان با ماده مصرفي است و نشانه آن تخفيف و كاهش واكنشهاي جسمي، نسبت به مصرف مداوم مقدار معيني از يك ماده است. در نتيجه اگر مصرف كننده بخواهد همان حالات را تجربه كند، بايد مقدار بيشتري از آن ماده را مصرف كند.

مثال:اگر فرد روزي يك نخود ترياك مصرف مي‌كرده است، به تدريج مجبور مي‌شود روزي دو نخود مصرف كند.
اگر فرد روزي دو بار حشيش مي‌كشيده است، به تدريج مجبور مي‌شود روزي پنج بار حشيش بكشد.
منظور از سوء مصرف مواد مخدر، مصرف هر نوع ماده مخدري است كه زيانهاي جسمي، رواني، عاطفي و اجتماعي به شخص مصرف كننده يا ديگران وارد مي‌كند. به اين ترتيب مصرف هرگونه ماده ممنوع يا تحت كنترل، بدون هدف درماني، سوء مصرف شمرده مي‌شود.

مثال: ـ‌ مصرف ترياك در كشور ما غير قانوني است. پس حتي يكبار كشيدن آن سوء مصرف است.
ـ مصرف مشروبات الكلي، گاهي باعث بروز عصبانيت و پرخاشگري مي‌شود پس نوشيدن آن سوء مصرف است.
منظور از ترك،‌بازگشت معتاد به دوره بهبودي با كاهش يا قطع ماده مصرفي است. از علايم ترك اعتياد مثلاً ترياك، بروز درد در دستها و پاها و ترك حشيش ايجاد حالت تهوع مي‌باشد.
معتاد كسي است كه بر اثر مصرف مكرر و مداوم مواد مخدر يا دارو به آن متكي شده باشد. به عبارت ديگر، قرباني هر نوع وابستگي دارويي يا رواني به مواد مخدر، معتاد شناخته مي‌شود. از نظر جامعه شناسي، معتاد كسي است كه به مواد ايجاد‌ كننده تغييرات غير قابل قبول اجتماعي و فردي وابستگي دارد و در صورتي كه دارو به بدن وي نرسد، اختلالات رواني و فيزيكي موسوم به سندرم محروميت در او ايجاد مي‌شود.معتاد، فردي است كه بدون مصرف ماده مخدر يا داروي خاصي دچار علايم محروميت شود.


علايم ترك مواد افيوني
وقتي فردي به مواد افيوني معتاد شد، قطع ناگهاني مصرف آنها باعث بروز علايم ناخوشايندي مي‌شود كه 6 تا 8 ساعت پس از آخرين بار مصرف ظاهر شده و تا 10 روز باقي مي‌ماند. اوج شدت اين علايم روزهاي دوم و سوم پس از قطع است. اين علايم عبارتند از:
- درد استخواني و عضلاني
- دل پيچه و اسهال
- آبريزش از چشم و بيني
- عطسه، سكسكه و خميازه
- سيخ شدن موهاي بدن و احساس سرما و لرز
- بي قراري
- بي خوابي
- عصبانيت و پرخاشگري
اين علايم پس از چند روز رفع مي‌شوند، اما اشتياق به مصرف مواد تا چند ماه باقي مي‌ماند و همين اشتياق ممكن است سبب مصرف مجدد شود.


تاريخچه مواد مخدر
مکتوبات تاريخي چنين مي نمايد که بشر از آغاز تاريخ از مواد مخدر براي تسکين دردها و آلام خود که به تجربه با آنها آشنا شده بودند استفاده مي نموده است .
بر خلاف آنچه که مشهور است، چيني ها اولين مردمي نبودند که با ترياک آشنايي داشتند، گرچه حکما و دانشمندان چيني از ديرباز با خواص درماني ترياک آشنا بودند ولي احتمالا در قرن نهم و يا دهم بود که ترياک توسط اعراب به کشور چين معرفي شد.
نوشته هايي که از تمدن سومري ها باقي است، نشان مي دهد که سومريان از کهن ترين اقوامي بودند که نه تنها از ترياک استفاده مي کردند، بلکه نام « گياه شفابخش» نيز بر آن نهاده بودند، که هنوز اين نام شايع است.
پزشکان آشوري نيز صدها سال پيش از ميلاد مسيح به خواص داروئي ترياک پي برده بودند. نوشته هاي باستاني نشان مي دهد که ترياک در تمام دوره هاي تاريخ بابل، مصر، يونان و روم استعمال مي شد و حتي هومر شاعر يوناني در آثار خود از گل خشخاش سخن به ميان آورده و آن را جزو گل هاي زينتي باغ هاي روم در ششصد سال پيش از ميلاد مي دانسته است.
بر اساس پاپيروس هاي باقيمانده از مصريان، مصري ها از زمان هاي قديم خشخاش (ترياک) استعمال مي کردند و اسم (THE BAICA) مشتق از شهر THEBES است که در آن جا مي کاشتند، لذا کشت خشخاش با اين که در ممالک شرقي از جمله ايران، چين، هند، ترکيه و ممالک اروپايي به عمل مي آمد، ولي اصل آن از مصر بوده است.
مجارستان اولين کشور اروپايي است که با خشخاش آشنا شد و گياه شناسان کشور مذکور هزار و دويست سال پيش از ميلاد آن را مي شناخته و شيره اش را به کار مي برده اند.
ساکنان سرزمين هند نيز در شمار نخستين آشنايان به گياه مواد مخدر «کوکنار» مي باشند و گفته مي شود که هنگاميکه داريوش بزرگ آن کشور را گشود هنديها افيون را مي شناخته و با آن سر و کار داشتند.
يونانيان زمان سقراط به آثار طبي ترياک پي برده و براي تسکين و آرامش آلام خود به کار مي بردند.
در ايران دانشمندان و پزشکاني چون محمدبن زکرياي رازي و ابن سينا اولين کساني بودند که به خواص داروئي ترياک آشنا بوده و آن را براي مداواي بيماران خود تجويز مي کردند.
به طور کلي استعمال ترياک در ايران را پاره اي ره آورد حمله اعراب يا چنگيز و يا سوغات لشکرکشي نادرشاه به هندوستان مي دانند. ولي آنچه مسلم است در زمان حکومت صفويان مصرف اين ماده متداول بوده و چنانچه از شواهد برمي آيد، زمان صفويه استعمال ترياک بيشتر به منظور تعديل اضطراب خاطر بزرگان و در باريان و رجال عالي مقام معمول بود.
در قرن دهم هجري شاه طهماسب صفوي مصرف مواد افيوني را جدي تلقي مي کند و دستور مي دهد تا ترياک موجود در دربار را معدوم نمايند. در زمان شاه عباس ظاهرا بايد مصرف اين مواد توسعه بيشتري پيدا کرده باشد زيرا مي گويند شربت کوکنار که همان جوشانده خشخاش است بسيار رايج بوده به طوريکه شاه عباس دوم ضرورت مبارزه با آن را دريافته و براي جلوگيري از مصرف آن ناگزير از صدور احکام و فرامين موکدي مي شود.
تا پيش از قرن نوزدهم ترياک در ايران به طور وسيع کشت نمي شد و ترياک کشي آن چنان رواج نداشت. ترياک کشي در ايران از زمان ناصر الدين شاه شروع مي شود. در دوران اميرکبير کشت خشخاش به صورت آزمايشي در اطراف تهران انجام گرفته است.
استعمار انگليس پس از به زانو در آوردن هند بر آن شد که ميان لندن و هندوستان خط ارتباطي تلگراف برقرار کند و براي اينکار مي بايست از سرزمين ايران بهره مي گرفتند و از اين جهت آن را به ناصر الدين شاه مطرح و عملي ساختند و به اين طريق سيم بانان و کارگران هندي خط ارتباط ، از بزرگترين انگيزه هاي گسترش و آموزش ترياک کشي در ايران بودند و خراسان به عنوان ترياک کشي در تيررس آرمان هاي شوم آنان قرار گرفت به طوريکه از سال 1851 پيش قراولان قاچاقچيان اين داروي تحذير کننده و اعتياد آور در لباس هاي دراويش هندي در  خراسان و کرمان پراکنده شدند و به ترياک کشي پرداختند.
چون انگليسي ها ترياک ايران را خوب مي خريدند ، کشاورزان دست از زراعت گندم کشيدند و به کشت خشخاش روي آوردند. قانون هاي تحديد ترياک (1329 قمري) و انحصار ترياک و مجازات مرتکبين قاچاق مواد افيوني و توليد و توزيع غيرقانوني هر چند ظاهرا در جهت کاهش مصرف اين ماده و مبارزه با آن وضع و کنترل محدود هم از بين رفت و در سال هاي جنگ جهاني دوم و بعد از آن قاچاق مواد افيوني و اعتياد آن رواج بيشتري پيدا مي کند.
در سال 1334 قانون منع کشت خشخاش و جلوگيري از مصرف غير طبيعي ترياک از تصويب مجلس گذشت و وزارت بهداري را مسئول معتادين قرار دادند .
در سال 1348 دولت قانون منع کشت خشخاش را لغو کرد و به جاي آن قانون کشت محدود خشخاش و سهميه کوپن ترياک را رواج داد.
پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران ، در خرداد ماه 1359 قانون سهميه ترياک معتادان مجاز لغو و دوره اي به مدت شش ماه به عنوان ترک اعتياد مقرر شد و از آن پس (اتمام مهلت) اعتياد جرم و معتاد مجرم شناخته شد.


شناسایی فرد معتاد
1) معتاد دارای ظاهری ضعیف، فرتوت و پژمرده رنگ، چهره تیره و دندانهای پوسیده و زرد رنگ است.
2) تنگ بودن مردمک چشم، احتمال اعتیاد را می رساند ولی نشانه ای قطعی نیست.
3) وجود دوره های بی قراری تحریک پذیری، عصبانیت و اضطراب که به طور ناگهانی جای خود را به سرخوشی و آرامش می دهد.
4) تمایل به کناره گیری از بستگان به ویژه پدر، مادر، خواهر، و برادر و اشتیاق به معاشرت با دوستان جدید و مشکوک.
5) تغییر ساعت خواب، دیر خوابیدن در شب و دیر بیدار شدن در صبح.
6) بالا رفتن هزینه های شخصی و درخواست پول زیاد و مکرر از والدین.
7) بستن در اتاق به روی خود به مدت طولانی تا آنکه تغییر احوال او بر دیگران معلوم نشود.
8) بی توجهی به ظاهر و داشتن سر و وضع آشفته و کثیف و افزایش رفت وآمدهای ظاهرا بی مقصد و مشکوک.
9) در توالت ماندن بیش از حد معمول.
10) خواب آلوده و افسرده بودن همراه با شادابی بسیار و زودگذر.
11) پرگویی و یاوه گویی، دروغ گویی و دادن وعده های بی اساس.
12) استعمال داروهای ویژه اعصاب یا خواب آور.
13) اشتهای زیاد پس از مصرف حشیش
14) بی‌اشتهایی همزمان با مصرف زیاد چای و سیگار .
15) پیدا کردن وسایل مصرف مثل زرورق، کش، سرنگ و…
16) تغییر صدا، دورگه و زنگ‌دار شدن آن
17) وجود آثار تزریق در دست‌ها
18) ضعف جنسی در دراز­مدت
19) مصرف قرص و شربت به طور مستمر 
20) طفره رفتن از آزمایش خون و یا تعویق انداختن آن
21) قرمز شدن چشم، استفاده از قطره چشم بدون دلیل ، برق زدن چشم پس از ریختن قطره‌های پزشکی درآن.
22) خرج شدن پول زیاد در مدت کوتاه (که صرف تهیه مواد شده) و گم شدن پول و اثاث خانه. 
22) در خواست مکرر پول از افراد مختلف به بهانه‌ها و با دروغ­های مختلف. 
خارش بعد از مصرف بخصوص  در بازوان , صورت بويژه پيشاني و بيني , آلت تناسلي و سرخ شدن چشمها از دیگر علایم اعتیاد است . استفاده بيش از حد از ترياک موجب استفراغ ميشود که در بين معتادين به تگري زدن معروف است و فرد معتاد به محض استفراغ حالش بهبود ميابد و  بر خلاف آن، فرد حشيشي با وجود استفراغ کردن تا چند روز حالش بد باقي مي ماند . بيماران معتقدندکه ترياک مزاج سرد دارد لذا براي  از بين رفتن آثار استفاده بيش از اندازه آن از موادي که طبع گرم دارند (مواد قندي ) استفاده ميشود . در مجموع معتادين با مواد غذايي که طبع سرد دارند مانند برنج و کله پاچه رابطه خوبي ندارند . معتادين معتقدند آب ليمو اثر ترياک را از بين ميبرد و به نشئگي خاتمه ميدهد .
مصرف کنندگان معتقدند شيره مزاج گرم دارد لذا براي بريدن آن (از بين رفتن آثار استفاده بيش از اندازه ) از موادي که طبع سرد دارند مانند هندوانه استفاده ميشود .
به گفته افراد وابسته به مواد افيوني يبوست ناشي از مصرف ترياک بسيار شديد است و لذا اکثر معتادان به ملينها روي مي آورند و در سنين بالا دچارعارضه هموروئيد (بواسير) ميشوند .
افراد معتاد به علت ترس از لو رفتن به مسافرت نمي روند به هيچ وجه حاضر نيستند در بيمارستان بستري شوند و پس از بستري شدن اجباري در بيمارستان , معتادين اصرار عجيبي در نشان دادن علائم بهبودي دارند. اين افراد با کسي در گير نمي شوند چون اگر بازداشت شوند اعتيادشان لو مي رود . گذشته از آنچه گفته شد افراد معتاد کاملا ترسو هستند و حتي با صدائي کم از جا مي پرند . شنيده مي شود که بعضي از دانشجويان در شبهاي امتحان تا حتي 3 شب با مصرف ترياک بيدار مي مانند و درس مي خوانند اگر چه نشئگي باعث سرحالي و افزايش هوشياري فرد ميگردد اما عموما اين دانشجويان بعد از مدت کوتاهي مبتلا به اعتياد دائم ترياک مي شوند و ميزان مصرفشان بيشتر شده و معمولا به آن درجه از سرحالي و هوشياري هم براي ادامه تحصيل دست نمي يابند و در نهايت بعلت اعتياد ترک تحصيل مي کنند. خود معتادين معتقدند فرد ي که نشئه است فک ميزند يعني خيلي دوست دارد حرف بزند و دوست دارد ديگران به حرفهاي او توجه نمايند. فرد معتاد به ترياک پس از نشئه شدن ميتوانديک خاطره کوتاه را شاخ و برگ داده و ساعتها باآن جمعي را سرگرم کند افرادي که ترياک را به صورت تدخيني مصرف ميکنند اگر دوره هاي خماري و محروميت نديده باشند عموما قيافه اي مانند افراد عادي دارند . اين افراد معمولا موهاي پر پشتي دارند و اگر در رفتارشان دقت نمائيم هميشه در حدود ساعت خاصي يافتن آنها غير ممکن است!! البته افرادي که مدتها از وافور استفاده کرده اند , به علت فشار منفي لازم براي کشيدن دود وافور در حفره دهاني عموما گونه هاي فرو رفته دارند .

شناسایی مواد مخدر


انواع مواد مخدر :
۱- سستی زا
۲- توهم زا
۳- توان افزا


سستی زا: موادى هستند که مصرف آن بر روى سلسله اعصاب مصرف‏ کننده اثر گذاشته و در نتیجه فعالیت فکرى و بدنى او را سست نماید.
 این مواد به دو دسته تقسیم می‏شوند :
- طبیعى ، مانند : استحصالات گیاه خشخاش، تریاک، شیره تریاک، مرفین
- مصنوعى ، مانند : هروئین، متادون، نرمتادون، پاپاورین، پتیدین، انواع و اقسام قرص هاى مسکن و آرام ‏بخش


توهم‏ زا: با مصرف این مواد فرد دچار اوهام حسى و بصرى می ‏شود. این مواد را هالوسینوژن می‏ گویند که شامل:
 طبیعى ، مانند : استحصالات گیاه شاهدانه،حشیش، بنگ، ماری‏جوانا، گراس، چرس؛ مسکالین، جو سیاه آفت ‏زده، برخى از قارچهاى حاوى مواد توهم ‏زا، دانه‏ هاى نوعى نیلوفر وحشی- مصنوعی ،
مانند : ال.اس.دی(L.S.D) ، دی‏ متیل تریپتامین (D.M.T) ، دی‏ اتیل تریپتامین (D.E.T)توان‏ افزا: مصرف آن بر روى سلسله اعصاب تأثیر گذاشته و در نتیجه فعالیت فکرى و بدنى مصرف‏ کننده بیشتر و باعث هیجان می‏ شود. این مواد به دو دسته تقسیم می‏ شوند که عبارتند از :
- طبیعی ، مانند : برگ کوکا، کوکائین، کراک، برگ و ساقه برخى درختان مثل خات و کراتم و ناس
- مصنوعی ، مانند : آمفتامین، متیل آمفتامین، ترکیبات آمفتامین‏ها


مواد سستى زا
تریاک :
قدیمى ‏ترین و مشهورترین ماده مخدر است که از گیاه خشخاش به دست می‏ آید. این گیاه حدود ۲۵۰۰ ســــال قبل در منطقه مدیترانه کشت مى ‏شده است. سابقه این گیاه را    تا ۵۰۰۰ سال قـــــــبــل هم ذکر می ‏کنند. از آثارى که از سومریها باقـــى مانده اســــت، چــنین بــر می ‏آید، آنها این ماده را استعمال می ‏کرده اند و با آن گیاه شادى بخش می ‏گفتند. در نوشته‏ هاى هومر از تریاک نام برده شده است.
تریاک شیره منعقد شده تخمدان کال بوته خشخاش است که از نظر علمى به پاپاور معروف است. خشخاش بوته ‏اى است یکساله که در مناطق معتدل می‏ روید. رشد سالانه این گیاه به ارتفاعى معادل  ۱۱۰-۷۰ سانتیمتر می‏رسد. در اواسط بهار، بعد از این که گلهاى رنگارنگ ان کم‏ کم شروع به ریختن می‏ کند، از میان گلها کپسول ظاهر می ‏شود که به آن گرز خشخاش می‏ گویند. این گرزها در اواخر بهار و اوائل تابستان داراى پوست سبزى است که به زردى مى ‏گراید. البته، قبل از این که میوه گیاه خشک و زرد شود به روش خاص مبادرت به تیغ زدن آن می‏ نمایند. این کار به وسیله افرادى که تجربه خاصى در تیغ زدن دارند، انجام می‏شود. آنان در ساعات اولیه شب با تیغهاى مخصوص و با ایجاد چندین شیار افقى و یا عمودى و یا مورب بر روى گرزها مبادرت به تیغ زدن می‏نمایند. صبح روز بعد، شیره سفید رنگى از محل شکافهاى گرز به بیرون ترشح می‏کند و در مجاورت هوا به صمغ قهوه‏اى رنگ تبدیل گردیده در پیاله مخصوص جمع‏ آورى و براى تریاک مالى آماده و به صورت لول روانه بازار قاچاق می ‏شودتریاک آماده مصرف، ماده ‏اى است خمیرى به رنگ قهوه‏اى که بر حسب نوع و منطقه کشت خشخاش و آب و هواى منطقه پرورش از قهوه‏اى روشن تا تیره وجود دارد نامهاى دیگر آن افیون، اپیوم و تریاق می‏ باشد.


شیره تریاک:
پس از تیغ زدن گرز خشخاش، ماده ‏اى شیرى رنگ از آن خارج می ‏شود که به آن شیره تریاک گویند. این شیره در مجاورت هوا تیره شده به رنگ قهوه ‏اى تبدیل می ‏گردد


نحوه مصرف :
- تدخین به وسیله وافور و یا با وسیلى مانند آن مثل قلیان، قلقلی، سیخ و سنگ
- استفاده به صورت قرص
- حل کردن در آب یا چاى و نوشیدن آن


عوارض :
- مغز: وابستگى (اعتیاد)، بی‏خوابى هنگام شب، خواب الودگى در طى روز
- تغییرات شخصیتی:
۱-کاهش علائق و انگیزه‏ها
۲-کاهش احساس مسئولیت
۳-کاهش توجه به تحصیل، شغل و خانواده
۴-افسردگى و بی قراری، پرخاشگری، اغماء به دنبال مصرف زیاد
- گوارش: تهوع و استفراغ، کاهش اسید معده و اختلال در هضم غذا، کاهش فعالیت روده ‏ها و یبوست مزمن، بی‏ اشتهایى و کاهش وزن، سوء تغذیه، خشکى دهان، اختلال در کبد
- پوست: خارش، تیره شدن رنگ پوست، تیرگى لبها، کهیر
- بیضه و تخمدان: کاهش توان و میل جنسی، بهم خوردن دوره ‏هاى قاعدگى در زنان
- تضعیف دفاع بدن علیه بیماریها: بی ‏حسى و عدم تعادل بدنی‏، عفونت ریه، یست تنفسى به دنبال مصرف زیاد، انقباض مردمک چشم


الکالویید : تریاک داراى ترکیبات بسیارى است که تاکنون ۲۵ نوع موثر آن شناخته شده است. مهمترین آلکالوییدهاى تریاک عبارتند از مرفین، نارکوتین، پاپاورین، تبائین، کدئین و نارسئین.


مرفین :
مرفین از کلمه مورفئوس خداى رویایى یونان باستان مشتق شده است و یکى از اجزاى اصلى و اساسى تریاک است که به طور متوسط از هر ۱۰ کیلوگرم تریاک یک کیلوگرم مرفین تهیه می‏شود. رنگ آن به صورت کرم روشن و گاهى اوقات به رنگ آرد نخودچى و مزه آن تلخ است. ذرات آن در زیر ذره‏ بین شبیه کریستال هاى سوزنى است. از نظر دارویی، ضد درد بوده، با اثرات رخوت ‏زیى که بر روى مغز دارد، باعث کنترل دردهاى شدید می‏ شود و به همین خاطر مصرف مجاز آن فقط در بیمارستانهاست.


هروئین :
هروئین از کلمه هیروس یا هیرو به معنى مرد قهرمان گرفته شده است. البته این کلمه به معنى زن قهرمان، زن برجسته، زنى که خدمات بزرگى به عالم بشریت کرده و زن ایده ‏آل نیز اطلاق می‏شود. هروئین یکى از ترکیبات مرفین مى ‏باشد که با عمل استیلاسیون بدست مى آ‏ید.ا ین ماده به رنگ سفید میل به کرم داراى طعمى تلخ و بى ‏بو است که پس از مدتى نگهدارى بوى ترشى و سرکه می‏ دهد.


نحوه پیدایش :
هروئین، قوی‏ترین و مخرب‏ترین ماده مخدر دنیا به شمار مى اید که در سال۱۸۷۴ توسط یک دانشمند انگلیسى ساخته شد و تحقیقات بیشتر را درباره این ماده دانشمندان آلمان در سال ۱۸۹۰ تکمیل نموده و آن را به عنوان دارو معرفى نمودند. در ایران اولین لابراتور هروئین‏ سازى در سال ۱۳۳۴ توسط فردى به نام دکتر مصطفوى ایجاد گردید. وى نحوه ساخت و استخراج هروئین از تریاک را به عده‏ اى آموخت که باعث به وجود آمدن لابراتوارهاى بیشترى در سطح کشور گردید.


نحوه استعمال :
هروئین از طریق کشیدن از راه مجارى تنفسی، تزریق داخل رگها و تزریق زیر جلدى استعمال می‏شود. مصرف هروئین از طریق مجارى تنفسی(دهان) با زرورق به این صورت است که لبه زرورق سیگار یا هر نوع زرورق دیگر را به طرفى که از جنس کاغذ است تا می‏ کنند و با آن یک لوله می‏سازند، سپس هروئین را که معمولا حدود ۵ سانتى است روى سطح زرورق دیگرى می ‏ریزند و یک تکه مقواى بریده و نازک را به صورت چوب کبریت درآورده پس از آتش زدن زرورق گرفته سپس دود حاصله را از دهان استنشاق می ‏کنند.
در استعمال تزریقی، ابتدا معتادان از رگهایى که جلوى ساعد دستها نمایان است استفاده کرده، پس از آن که مدت طولانى از تزریق نقاط مختلف دستها گذشت و دیگر این نقاط جوابگو نبود ، به ترتیب نوبت به پشت دست، ساق پا، گردن و در نهایت به بیضه‏ ها می‏رسد. تزریق در بیضه‏ ها آخرین مرحله این گونه معتادان است.


عوارض :

1- وابستگی، افسردگی
2- تغییرات شخصیتى :
3-کاهش علائق و انگیزه ها
4-کاهش احساس مسؤلیت
5-کاهش توجه به تحصیل ، شغل و خانواده
6- بی‏خوابى هنگام شب، خواب‏ آلودگى در طى روز، پرخاشگری، آبسه چرکى مغز، عفونت مغز، بیماریهاى مختلف ناشى از مرگ بخشى از سلولهاى مغزى و نخاع به دنبال مصرف زیاد
7- گوارش : تهوع و استفراغ، کاهش اسید معده و اختلال در هضم غذا بى ‏اشتهایى و کاهش وزن
8- کلیه : ناتوانى در تخلیه ادرار، نارسایی، عفونت کلیه
9- پوست : خارش، تیره شدن رنگ پوست، تیرگى لبها، کهیر، عفونت پوست
10- ریه : انسداد ناگهانى رگهاى تغذیه کننده ریه، عفونت ریه، ایست تنفسى به دنبال مصرف زیاد
11- قلب : نارسایى قلب، بهم خوردن نظم ضربان قلب، عفونت کلیه داخلى و دریچه ‏هاى قلب
12- عروق و خون : سخت شدن دیواره عروق، التهاب عروق، عفونت عروق
13- کبد : اشکال در کار کبد، عفونت و التهاب کبد، بیمارى مزمن کبدى
14- بیضه و تخمدان : کاهش میل جنسی، کاهش توان جنسى


کدئین :
یکى از مشتقات معروف تریاک است که ۰/۲الى ۰/۸ درصد آن را تشکیل می‏دهد و به عنوان مسکن در اشکال مختلف قرص، کپسول و شربت در پزشکى کاربرد دارد. اثر کدئین در حدود اثر مرفین است و در صورتى که زیاد مصرف شود علائمى مانند اثرات مرفین خواهد داشت. نحوه مصرف آن به صورت تزریقى و خوراکى می‏باشد.


پاپاورین :
یکى از مشتقات مؤثر تریاک می‏باشد که سفید کریستالى است و از نظر زهرآگین بودن حد وسط مرفین و کدئین است. ماده ‏اى است نشاط آور و محرک. کار عضلات صاف مثل روده را کند کرده و باعث شل شدن آنها می‏گردد. در برونشها و رگها انبساط ایجاد نموده و در آب نامحلول است و در الکل حل می‏شود.


پتیدین :
این ماده هم مثل متادون از داروهاى سستی‏ زاى مصنوعى می ‏باشد که قدرت ضد درد آن از مرفین کمتر است و عضلات بدن را سست و شل می‏ کند.


مواد توهم زا  :


حشیش :
ماده ‏اى به رنگ سبز تیره و گاهى قهوه ‏اى مایل به سبز شبیه حنا که از گل، برگ و ساقه گیاه شاهدانه مؤنث و از ترشحات چسبنده آنها به صورت صمغ به دست می آ‏ید. شاهدانه بوته ‏اى است شبیه گزنه که بلندیش تا ۲ متر می‏رسد. گیاه نر و ماده آن به صورت جداگانه بوده داراى برگهاى انبوه دراز و کنگره ‏دار می‏باشد که میوه آن در سر شاخه به صورت خوشه نمایان است. اصولا شاهدانه براى روغن گیرى و خوراک طیور استفاده می‏شود. بو داده و برشته آن را مردم به صورت تفنن می‏خورند. نام لاتین این گیاه کانابیس است. اگر از سر شاخه‏ هاى به گل نشسته گیاه ماده چسبنده‏اى به نام رزین که در حال ترشح است جمع ‏آورى و خشک شود، در واقع حشیش به دست آمده است. این گیاه در آمریکاى شمالى به نام ماری‏جوانا یا چرس، در انگلیس به گراس، در فرانسه ادب، در هندوستان بنگه و گنجا، در خاور نزدیک و خاورمیانه حشیش، در افریقاى جنوبى دگا، در سوریه و لبنان حشیشه ‏الکیف، در ترکیه اسر یا اسرا، در افریقاى مرکزى کامبا، در اسپانیا و در دیگر کشورها به اسامى مختلفى چون وید، پات، شانگ، چاراز، مکونا و غیره شهرت دارد.
در هر حــال هــر اســم و نــامــى بر ایــن گیاه و مشتقات آن نهاده شود، اثرات توهم ‏زایى آن همچنان پابر جاست در اینجا به حالاتى که پس از استعمال حشیش و ماری‏جوانا در مصرف کننده روى می‏دهد به طور اختصار اشاره می‏ کنیم :
1- در اثر نشئه شدن اشیاى مجاورش را بزرگتر و یا کوچکتر مى بیند.
2- اشتهاى کاذب و میل به مصرف غذا پیدا می ‏کند.
3- احساس قدرت عجیب در خود داشته و دست به اعمال وحشیانه و جنون ‏آور و خشونت زا زده و احساس پرواز کردن و سفر در آسمان و نوعى انبساط خاطر و آرامش و اعتماد به نفس کاذب پیدا می‏کند.4- فرد به خواب عمیقى فرو مى ‏رود.
حشیش حاوى ماده‏اى شیمیایى به نام T.H.C (تترا هیدرو کانا بینول) است که ماده مؤثر آن به شمار می ‏رود. حــشیـش در طــبــقـه ‏بـنـدى مـواد مخدر، جزء مواد توهم‏ زاى طبیعى می ‏باشد.


 آثار مصرف حشیش:
1- تغییر در درک رنگ و صدا 2- افزیش اشتهاى کاذب 3- - تند شدن ضربان قلب 4-- قرمزى چشم 5- ختلال حافظه، گیجى و بی‏توجهى به اطراف 6- به هم‏خوردگى تعادل حرکتى 7- علائم روانى شدید، مانند شنیدن صداهاى غیر واقعی، صحبتهاى نامربوط، توهم و هذیان، اختلال توجه، احساس کند شدن گذر زمان، سرخوشى و خنده خود به خود.


عوارض مصرف طولانى حشیش:
1- بیماریهای تنفسى مزمن و سرطان ریه 2- نازایى در زن و عقیمى در مرد 3 - از بین رفتن سلولهاى مغزى (پوک شدن مغز) 4- التهاب و انسداد مزمن مجارى تنفسى 5- اختلال روانى شدید و پیدار 6 - کم شدن علاقه و انگیزه براى زندگی، شغل و روابط اجتماعى و خانوادگى 7 - سندرم بی‏ انگیزگى (ناامیدی، بی ‏تفاوتى و بی ‏مسئولیتى در مقابل امور جارى زندگى) 8 - تشنج


علائم ترک حشیش:
1-- تحریک ‏پذیری، بی ‏قرارى و اضطراب 2 - اختلال خواب و بی ‏اشتهایى 3 - تعریق و لرزش 4 - اسهال، تهوع و استفراغ 5 - دردهاى عضلانى 6 - افزیش درجه حرارت


بنگ :
سر شاخه‏ هاى گلدار یا به میوه نشسته و خشک شده بوته شاهدانه – اعم از ینکه ماده رزینى آن را قبلا گرفته یا نگرفته باشند – بنگ نامیده می‏ شود.


مارى ‏جوانا :
در آمریکا برگها و گلهاى شاهدانه آمریکایى را خشک می‏کنند و از آن توتون سبز رنگى به دست می‏ آورند که همان ماری‏ جواناست. چون این توتون خیلى زبر است براى پیچیدن آن از چندین دور کاغذهاى سفید یا قهوه ‏اى رنگ استفاده می‏کنند و آن را ریفر مى ‏نامند. مشتاقان آن را به صورت دسته‏ جمعى در محل هایى به نام تی‏پاد تدخین می‏کنند. این سیگار به کندى می‏سوزد و خیلى زود خاموش می‏گردد، به همین علت معتادان با پکهاى سریع و دسته‏ جمعى مانع خاموش شدن آن می ‏شوند و براى این که از این سیگار استفاده کامل بشود در اماکن سر بسته استعمال می‏گردد.


گراس :
در زبان انگلیسى به معنى علف است و در اصطلاح همان بنگ و ماری‏جواناست. برگهاى بوته شاهدانه که در واقع مثل علف است جمع ‏آورى کرده، مانند سیگار مصرف می ‏کنند، گاهى هم آن را مثل چاى دم کرده و می ‏خورند.


چرس :
همان حشیش است که از رزین آماده شده از سر شاخه‏ هاى گلدار و به میوه نشسته گیاه بالغ شاهدانه تهیه می‏شود و از انواع دیگر ان مرغوبتر است.


مسکالین :
ماده اصلى و فعال کاکتوس است (معمولا این کاکتوسها به نام پیوت معروفند) که قرنهاست به عنوان دارویى سحرآمیز براى درمان دردها مصرف می ‏شود. نحوه تهیه آن به این صورت است که تکه‏ هایى از قسمت فوقانى این گیاه را بریده و پس از خرد کردن می ‏جوند و یا با ساییدن آن را به صورت پودر درآورده و با ریختن به داخل کپسول، مورد استفاده قرار می‏دهند.


ال.اس.دی :
مخفف “ اسید لیزرژیک دى اتیل امید ” ماده نیمه ترکیبى است که در لابراتور به دست مى ‏آید. این ماده به صورت طبیعى در چاودار آفت زده وجود دارد. بر روى آن قارچى به رنگ مس نشو و نما می‏کند که آرگو نامیده می‏شود. این قارچ حاوى اسیدى به نام اسید لیزرژیک می‏باشد و مشتقات آن توهم ‏زا می‏ باشد. یکى از عوارض مصرف، تیره شدن مردمک چشم و ایجاد خطوط رنگین به هنگام بسته ‏شدن چشمها در منطقه بینایى است. عمق تصاویر و اشیا در نظر مصرف‏ کننده تشدید شده و اشیاى ثابت ممکن است در نظرش به حرکت درآیند، گاهى حالت تهوع، سرد شدن بدن و لرزش احساس می‏شود. قدرت شنوایى تشدید شده و زمزمه‏ هاى نامفهوم به گوش می‏رسد. حس زمان و گذشت آن در حد بسیار زیادى کند می‏شود. انطباق فکر از بین رفته و هر چه میزان مصرف بیشتر باشد تجزیه و تحلیل منطقى کمترى در ذهن به وجود می ‏آید.


دى . ام . تى :
یکى از مواد توهم ‏زا می‏ باشد که معمولا معتادین ال . اس . دى از این ماده استفاده می ‏کنند. آثار آن شبیه ال. اس .دى است. کسانى که به دنبال راه گریز سریع از واقعیتها هستند از ان مصرف می‏کنند. اگر از راه دهان مصرف شود تولید دل ‏درد می ‏کند. بنابرین یا از راه تزریق عضلانى استعمال و یا با توتون و ماری‏جوانا مخلوط کرده دود می‏ کنند.


مواد توان افزا  :


کوکائین :
یک از موادمخدر توان‏ افزاى طبیعى می‏ باشد که از برگ کوکا تهیه می‏شود کشورهاى بولیوی، کلمبیا و پرو بزرگترین محل رشد و نمو کوکا به شمار می‏روند. کوکاگیاهى است که در ارتفاع ۶۰۰ تا ۲۰۰۰ مترى از سطح دریا در دامنه باخترى کوههاى آند که هواى معتدل و مرطوبى دارد می‏روید. ارتفاع این گیاه به ۲ متر هم می‏رسد و برگهایى دارد که شکل و رنگ و ابعاد آن یاد آور درخت زیتون است. گیاه کوکا حاوى ماده توان‏ا فزا ست که مصرف آن سبب فعال شدن مرکز بی‏خبرى و سرخوشى در مغز مصرف کننده می‏شود. ماده حاصل از برگ کوکا، کوکائین نامیده می‏شود.نخستین بار بومیان کشور “پرو” از برگ این درخت براى تسکین درد و رفع خستگى استفاده نمودند. اعتیاد به آن جنبه روانى دارد. کوکائین ماده مؤثر رگ برگهاى این گیاه است که به ارى تاکسیلین شهرت دارد. رنگ آن سفید شفاف و همانند کریستال ریز می‏باشد و با مختصر تکانى بلورهاى ریزان بر روى هم می‏غلتند. این ماده، یک ضد درد موضعى بسیار قوى است، از پوست و مخاط بینى هم جذب می‏شود. گرد کوکائین از راه بینى استنشاق و یا در رگ تزریق می‏شود که خاصیت آن، ایجاد نیرو و هیجان، کاهش احساس گرسنگى مى ‏نماید و استعمال زیاد آن موجب جنون می‏شود. نامهاى خیابانى آن کوک، کاندی، هپى می‏باشد.


کراک :مشتقى از کوکائین است که جنبه اعتیادآورى آن بسیار زیاد و اثرات جانبى آن دهشتناک است. در واقع کراک، کوکائینى است که دستکارى شده و غالبا با پیپ هاى شیشه‏اى دود می‏شود. براى معتاد شدن به کراک فقط چند پیپ کراک کفایت می‏کند.


خات یا قات :
خات علاوه بر این که به صورت وحشى رشد مى ‏کند، عمدتا در مناطق مشخصى از شرق افریقا و شبه جزیره عربستان کشت می‏شود. برگهاى این گیاه با توجه به خواص محرکشان به صورت جویدنى مصرف مى ‏شوند، به طورى که به مصرف‏ کننده احساس نشاط داده و تا حدودى جلوى گرسنگى را می‏گیرد.
طعم آن تلخ است و مصرف آن بیشتر در عصر و اوائل شب صورت می‏گیرد. کشورهاى تولیدکننده، مقادیر انبوهى محموله‏ هاى منجمد، خشک و واکیوم شده خات را به اروپا و سایر نقاط جهان ارسال می‏کنند. این محموله در کشورهاى مزبور توسط اتباع کشورهاى تولید کننده مصرف می‏شود. برخى کشورها جهت محدود کردن واردات یا مصرف خات تدابیرى اتخاذ کرده ‏اند. خات در حال حاضر تحت کنترل مقررات بین ‏المللى قرار ندارد.


کراتم :
درختى است که در تایلند می‏ روید. مردم آن سرزمین برگهاى تازه آن را می‏جوند و یا آن را خشک کرده مانند سیگار می‏کشند. خاصیت ماده مؤثر این درخت، توان ‏افزیى است و احساس نشاط و هوشیارى کاذب مختصرى نیز در مصرف‏کننده به وجود مى ‏آورد.


ناس :
در بسیارى از منابع آمده است، ناس بوته ‏اى است که در افغانستان و پاکستان مى ‏روید. برگهاى آن را اگر تازه باشد ، می‏جوند و خشک کرده آن را مثل حنا کوبیده در زیر لثه قرار می‏دهند. براى تأثیر بهتر و بیشتر، کمى خاک سیگار یا آب آهک به آن اضافه می‏کنند. مصرف‏ کنندگان آن احساس گرمى و نشاط می‏کنند، ولى اثر آن به مراتب از سایر مواد محرک کمتر است.


آمفتامین:
گروه وسیعى از داروهاى محرک (توان‏ افزا) هستند که باعث تحریک و فعالیت سلسله اعصاب مرکزى مى ‏شوند و به اشکال قرص، کپسول، پودر و میع وجود دارند.


شیشه:
يكي از انواع موادمخدر كه امروزه از مواد نسبتاً پر مصرف مي باشد کریستال دى متامفتامین هیدروکلرید یا به زبان عامیانه آيس ، شيشه يا كريستال است. وجه تسميه اين ماده‌مخدر اين است كه اين ماده در بعضی حالات ، شكل ظاهري آن شبيه خرده شیشه است و يا تكه‌هاي كوچک يخ ، اما بیشتر به صورت دانه های ریز است . اين ماده در اروپا و آمريكا بيشتر به نام آيس شناخته مي‌شود. شابو كه در آسياي جنوب‌شرقي و خاوردور رواج دارد نيز شباهت‌هايي با اين ماده دارد.
تحقيقات نشان مي‌دهد كه مهمترين تركيب اين ماده‌مخدر آمفتامين است. سابقه توليد و مصرف آمفتامين به قبل از جنگ جهاني دوم مي‌رسد و در زمان جنگ جهاني دوم به عنوان يك داروي مؤثر در رفع افسردگي سربازاني كه مشغول جنگ بودند و يا نيروهايي كه قرار بود چندين شبانه‌روز را به صورت پيوسته به نبرد مشغول باشند و فرصت استراحت نداشتند براي بالا بردن سطح انرژي آنان استفاده مي‌شد.
نشئگي حاصل از مصرف اين ماده تقريباً شبيه هيچ مادمخدر ديگري نيست. عوارض مصرف اين ماده ، بسيار خطرناك و سنگين است. مصرف‌كنندگان اين ماده در دفعات اولیه مصرف ، گاه تا 72 ساعت نمي‌خوابند. در اين مدت ، سطح انرژی بسیار بالا ، توهم شديد و خيره شدن به يك نقطه خاص براي چندين ساعت و همينطور رفتارهاي بي‌پروا ، از حالات نشئگي اين ماده محسوب مي‌شود. پس از بين رفتن اثر اين ماده ، شخص مصرف‌كننده طوري احساس خستگي و كوفتگي مي‌كند كه ممكن است حدود 48 ساعت يا 2 شبانه‌روز به صورت پيوسته خواب باشد و پس از بيداري سر دردهاي شديد ، بي‌قراري ، لرزش و حركات غيرعادي اعضاء بدن مثل دست و سر از حالات آن است.
مصرف‌كنندگان شيشه براي از بين بردن اين حالت معمولاً دوباره مصرف مي‌كنند و مانند ساير موادمخدر فرايند اعتياد آغاز مي‌شود و پس از مدتي مصرف‌كننده شيشه تبديل به يك معتاد تمام‌عيار مي‌شود كه البته با مصرف‌كنندگان ساير موادمخدر مثل ترياك و حتي هرويين بسيار تفاوت دارد. عوارض مصرف شيشه را در طول چندماه ، حتي مصرف هرويين در طول چندين سال به وجود نمي‌آورد.
عوارض مصرف شيشه به قدری وحشتناک است که حقیقتاً هرویین و یا قوی ترین مخدرهای سنتی در مقابل آن بسیار ضعیف هستند .مصرف‌كننده شيشه در حالت خماري ، دست به حركات جنون‌آميزي مي‌زند كه شايد از ديوانگان زنجيري هم سر نزدند. از مهمترين عوارض طولاني مدت مصرف شيشه كه معمولاً بعد از گذشت كمتر از 6 ماه مصرف خود را نشان مي‌دهد اختلال شديد در عملكرد دريچه پروستات است كه معمولاً ادرار و اسپرم با هم دفع مي‌شوند. آسيب‌هاي شديد كبدي و جوش‌هاي صورت ، ايجاد عفونت در دستگاه گوارش ، خصوصاً روده ها ، كوچك شدن بيضه‌ها به همراه درد شديد و تضعيف قواي جنسي از ديگر عوارض اين ماده‌مخدر خطرناك است.
توهمات شيشه به گونه ای است که بیان آن ها کار ساده ای نیست ، باورکردنی نیست . شیشه ای ها پس از گذشت مدتی از مصرف شیشه شدیداً بدبین می شوند ، همه مردم را دشمن خود می دانند ، فکر می کنند سیستم های امنیتی از کا ، گ ، ب گرفته تا سی آی ، ای همه دنبال آن ها هستند ، تصور می کند در همه جا مشغول پاییدن او هستند ، حتی در خانه اش ابزار مراقبت کار گذاشته اند ، به نزدیک نرین افراد خانواده خود شدیداً بدبین می شود ، بدبینی که قابل گفتن نیست ، اگر متاهل باشد به همسر خود بدبین می شود حتی فکر می کند که فرزندانش متعلق به او نیستند ، وقتی با او صحبت می کنند هرگز حاضر نیست حرف و صحبت دیگران را بپذیرد و تایید کند ، فکر می کند همه اشتباه می کنند ، همه دنیا اشتباه می کنند و فقط اوست که درست فکر می کند ، یکی از تفکرات جالب شیشه ای ها این است که فکر می کنند از زمانی که مصرف کننده شیشه شده اند بسیار پیشرفت کرده اند و تبدیل به انسان های دانایی شده اند و چیزهایی را می فهمند که دیگران نمی فهمند .


اكستازي:
متيل نيديوكسي مت آمفتامين كه معمولاً به اختصار MDMA  يا اكتساسي خوانده مي‌شود (يك داروي غير قانوني است كه هم ويژگي محرك زاها را دارد و هم توهم‌زاها. اين قرص به نام قرص شادي‌آورنيز نام برده مي شود وجوانان در كلوپها و باشگاهها از آن استفاده مي‌كنند. با اينكه MDMA توهمان  آشكاري ايجاد نمي‌كند بسياري از افراد، دچار تحريف زماني و ادراكي مي شوند. اين ماده در انسان و حيوان، بيش فعالي شبيه به آمفتامين را ايجاد مي‌كنند و مانند ساير محرك‌ها به نظر مي‌رسد:
1ـ وابستگي زيادي را ايجاد مي‌كند.
2ـ اين ماده ضربان قلب را افزايش مي‌دهد.
3ـ فشار خون را بالا مي‌برد.
4ـ تنظيم حرارت بدن را دچار اختلال مي‌كند.
5ـ حرارت بدن را افزايش مي‌دهد.
6ـ باعث نارسايي قلبي و كليوي درباره افراد مي‌شود.
MDMA يك داروي صناعي است. نوعاً به شكل كپسول يا قرص است. معمولاً از راه دهان مصرف مي شود. بعضاً گزارش شده به شيوه‌هاي ديگري چون تزريقي و استنشاق نيز مصرف مي‌شود.
اثرات حاد MDMA بسته به ميزان مصرف بين سه تا شش ساعت معمولاً طول مي‌كشد MDMA به خوبي از راه معده‌اي ـ روده‌اي جذب مي‌شود و پس از يك ساعت از زمان مصرف به بالاترين سطح خود مي‌رسد.
اثرات MDMA
1ـ مشكلات حافظه
2ـ آسيب مغزي
3ـ‌ افسردگي
4ـ‌ گمگشتگي
5ـ مشكلات خواب
6ـ اضطراب
7ـ رفتارهاي پرخاشگرانه
مصرف اكستازي در پارتي‌ها وميهماني‌ها به عنوان يك ماده انرژي‌زا مصرف مي‌شود و مصرف‌كنندگان آن مي‌توانند ساعت‌ها بدون استراحت بيدار بمانند و از انرژي‌هاي نهفته يا ذخيره شده در جسم خود در حد بالايي بهره‌برداري نمايند كه پس از مدتي شديداً با كمبود انرژي مواجه‌ مي‌گردند كه از ظاهر آن‌ها كاملاً مشخص مي‌شود. متأسفانه يكي از تبليغات غلط در مورد اين ماده‌مخدر اين است كه حتي رسانه‌هاي جمعي از آن به عنوان قرص شادي یا انرژی زا ياد مي‌كنند درحاليكه اين ماده از خود هيچ‌گونه انرژي و شادي ندارد و انرژي‌هاي ذخيره شده جسم را به يكباره آزاد مي‌كند و انرژي كه بايستي در طول چندين شبانه‌روز مصرف شود ، يك‌شبه استفاده مي‌شود و بعد از تمام شدن اثر آن ، شخص مصرف‌كننده به شدت احساس ركود و خستگي مي‌كند و اين آغازي است براي مصرف دوباره و دوباره تا اعتياد كامل . خوشبختانه در حال حاضر مصرف اکستازی تا حد قابل ملاحظه ای کاهش یافته است تا جایی که اکستازی به عنوان یک ماده مخدر بیس و پایه در مصرف کنندگان مواد مخدر مشاهده نمی شود ، اما متاسفانه مصرف شیشه تا حد زیادی افزایش یافته و مصرف آن در حال ازدیاد نیز می باشد .
با گذشت زمان و مشخص شدن عوارض خطرناك اين ماده و اعتياد به آن ، كاربرد اين ماده به عنوان دارو به تدريج كنار گذاشته شد اما سوداگران و توليدكنندگان موادمخدر ، استفاده از اين ماده را در تهيه موادمخدر جدید در دستور كار خود قرار دادند.


مراحل اعتیاد به مواد مخدر :
۱- مرحله آشنایى:این مرحله با تشویق دیگران (مخصوصاً دوستان ناباب) یا از روى غرور و کنجکاوى خود فرد شروع می ‏شود.
۲ ـ مرحله شک و تردید :در این مرحله فرد با مبارزه با امیال خود می ‏پردازد.
۳ ـ مرحله اعتیاد واقعى :در صورت ادامه مصرف در مرحله شک و تردید فرد به مرحله اعتیاد واقعى مى رسد. در این مرحله پدیده «تحمل» باعث مصرف بیشتر می گردد.
رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ایران  در سال 1390گفته است که تلفات اعتیاد در ایران بیشتر از تلفات دوران جنگ است.
به گزارش خبرگزاری مهر، علاء‌الدین بروجردی در نشست شورای فرعی مبارزه با مواد مخدر بروجرد گفت: "طی یک آمار خوش‌بینانه بیش از دو میلیون معتاد در کشور وجود دارد و تبعات منفی آن برای جامعه بیشتر از جنگ است و قابل مقایسه نیست.
آقای بروجردی اعتیاد را یک جنگ سازمان یافته خوانده و مدعی شده است:"در کنار مرزهای شرقی در کشور افغانستان از زمانی که نیروهای ناتو مستقر شدند و انگلیس مسئولیت مواد مخدر را به عهده گرفت میزان تولید ۴۰ برابر کف تولید دوران طالبان است."
این اظهارات در شرایطی بیان می‌شود که پیش از این اعلام شده بود روزانه ده نفر به دلیل مصرف مواد مخدر یا مسمومیت ناشی از آن در ایران می‌میرند.
محمد کاظمیان، مدیر کل امور پژوهشی سازمان پزشکی قانونی ایران روز ۲۳ شهریورماه 1390 به خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) بیان میدارد که در سال ۸۹، سه‌هزار و ۶۵۶ گواهی فوت ناشی از مصرف مواد مخدر در پزشکی قانونی ثبت شده است. همچنین احمد شجاعی، رئیس سازمان پزشکی قانونی، مردادماه 1390 اظهار داشت که: "در بهار سال جاری ۹۷۴ فقره مرگ ناشی از مصرف مواد مخدر در ایران اتفاق افتاده است. به گفته احمد شجاعی، آمار مرگ ناشی از سوء‌مصرف مواد مخدر در رتبه دوم مرگ‌های غیر طبیعی کشور است."


ابهام در آمار معتادان
در حالی که مسئولان پلیس و وزارت کشور، آمار معتادان در ایران را از سال‌های قبل به صورت ثابت دومیلیون نفر اعلام کرده‌اند، وزارت بهداشت ایران در آخرین آمار منتشر شده از افزایش یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفری جمعیت معتادان ایران خبر داده است. بر اساس این گزارش در سال ۸۹، سه میلیون و ۷۰۰ هزار مصرف‌کننده مواد مخدر در ایران زندگی می‌کنند که از این تعداد یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر مصرف‌کننده دائم و ۲۵۰ هزار نفر نیز معتاد تزریقی هستند.
آمار دو میلیون معتاد در ایران اولین‌بار در سال ۷۶ از سوی ستاد مبارزه با مواد مخدر اعلام شد و از آن زمان تاکنون ثابت مانده است. بر اساس این آمار یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر در ایران معتاد دائمی هستند و حدود ۸۰۰ هزار نفر نیز به صورت تفننی مواد مخدر مصرف می‌کنند.
این در حالی است که بر اساس اعلام مسئولان درمانی کشور در وزارت بهداشت و سازمان بهزیستی کشور، سالانه حدود هشت‌درصد به شمار معتادان و مصرف‌کنندگان مواد مخدر در کشور افزوده می‌شود. سید موید علویان، معاون سلامت وزارت بهداشت در سال 89 ، آمار معتادان در ایران را سه‌میلیون و ۷۰۰ هزار نفر اعلام کرده بود. به گفته او بررسی‌های وزارت بهداشت نشان می‌دهد در ایران یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر معتاد دائمی و روزانه مواد مخدر هستند و بقیه این گروه مصرف تفننی و گاه به گاه مواد مخدر دارند.
دبیر کل وقت ستاد مبارزه با مواد مخدر در سال ۸۴ اما آمار معتادان در ایران را چهارمیلیون نفر اعلام کرد. به گفته او ۲.۵ میلیون نفر از این افراد معتاد قطعی روزانه و ۱.۵ میلیون نفر از آنها مصرف‌کننده قطعی تفننی و گاه‌گاهی مواد مخدر در کشور هستند.
به گفته علی هاشمی، همه شاخص‌های مربوط به مواد مخدر در این سال‌ها تغییر کرده است. تولید تریاک در افغانستان از ۳۵۰ تن در سال ۶۶ به حدود پنج‌‌هزار تن در سال ۸۴ رسیده است. افراد دستگیر شده در ارتباط با مواد مخدر در آن سال، ۷۸ هزار نفر بود اما در سال ۸۳ بر اساس اعلام نیروی انتظامی ۴۳۱ هزار و ۴۳۰ نفر در این زمینه دستگیر شده‌اند.
همچنین روزنامه گاردین یک سال قبل، در گزارشی به نقل از سازمان ملل متحد مدعی شد که حداقل ۲۰ درصد جامعه ایران به مواد مخدر اعتیاد دارند. بر اساس این گزارش، "ایران بالاترین نسبت معتادان به هرویین و تریاک را در جهان دارد و یک نفر از ۱۷ نفر از جمعیت آن معتاد به این مواد و ۲۰ درصد جمعیت ۱۵ تا ۶۰ ساله کشور در سوءاستفاده از مواد مخدر دست دارند." جانشین پلیس مبارزه با مواد مخدر این آمار را غیر واقعی خوانده بود و گفته بود که آمار معتادان در ایران از دومیلیون نفر تجاوز نمی‌کند.
در حالی که مسئولان مبارزه با مواد مخدر در ایران تلاش می‌کنند تا آمار دقیقی از شمار معتادان کشور ارائه ندهند، یک‌ماه قبل عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران در همایش پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی اعلام کرد: "سن اعتیاد در کشور به ۱۳ سال رسیده است." سیدرضا نقیب سادات گفت: "بیشتر معتادان کشور زیر ۱۹ سال هستند."
همچنین سه سال قبل مشاور وقت دبیر کل ستاد مبارزه با مواد مخدر اعلام کرد که ۳۰ هزار دانش‌آموز معتاد در کشور داریم. اعلام این آمار با واکنش مسئولان آموزش و پرورش روبه‌رو شد تا سرانجام دو سال پیش مدیران این سازمان آموزش و پرورش شمار دانش‌آموزان معتاد در ایران را دودرصد از جمعیت معتادان کل کشور اعلام کردند. همان زمان مسئولان ستاد مبارزه با مواد مخدر اعلام کردند که پنج درصد جمعیت معتادان در ایران را دانش‌آموزان معتاد تشکیل می‌دهند.
اگرچه تا به حال آمار دقیقی از رابطه میان طلاق و اعتیاد در ایران منتشر نشده است، اما کارشناسان و مسئولان دستگاه‌های اجرایی بر این باورند که اعتیاد عامل بخش زیادی از طلاق‌هاست. معاون اجتماعی و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی سازمان بهزیستی در سال 1390 با اعلام این که از هر شش و نیم مورد ازدواج در ایران یک مورد به طلاق انجامیده است به ایسنا گفت: اعتیاد مهمترین عامل طلاق‌ها در ایران است.
رئیس انجمن مددکاری ایران هم به خبرگزاری مهر گفته است: براساس پژوهش‌های صورت گرفته مصرف مواد مخدر، دخالت والدین و نارضایتی از روابط زناشویی از عوامل اصلی طلاق به شمار می‌آیند. همچنین یک عضو هیئت علمی دانشگاه همدان اعلام کرده است: "بر اساس یافته‌های یک پژوهش تحقیقاتی اعتیاد عامل ۲۵ درصد از طلاق‌ها در جامعه است." روزنامه گاردین به نقل از گزارش سازمان ملل، اعتیاد را عامل ۶۰ درصد از طلاق‌های ایران عنوان کرده است.
قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران در دو سال گذشته برخورد با مجرمان مرتبط با مواد مخدر در ایران را تشدید کرده است. به‌گونه‌ای که بنا بر اعلام دادستان تهران در خردادماه 1390حکم اعدام ۳۰۰ نفر از مجرمان مواد مخدر در ایران صادر شده است.
همچنین محمد مصطفایی، وکیل دادگستری در سال 90 با انتشار یادداشتی در وبلاگ خود از اعدام سه‌هزار و ۷۰۰ نفر از محکومان مرتبط با مواد مخدر در سال ۸۹ خبر داده بود. بر اساس این یادداشت هم اکنون ۲۳۱ هزار و ۲۱۷ نفر از زندانیان ایران به خاطر جرایم مرتبط با مواد مخدر در زندان به سر می‌برند.
دکتر حمید صرامی مدیرکل پیشگیری و امور فرهنگی ستاد مبارزه با مواد مخدر کشور عنوان کرد: بر اساس تحقیقات انجام شده در سال 1389، 91 درصد مردم اعلام کرده اند که در حوزه مواد مخدر و روان گران ها نگرانند، لذا باید دستگاه های فرهنگی و رسانه ها در جهت آگاه سازی جامعه بیش از پیش فعالیت کنند. وی با اشاره به نتایج تحقیقات دیگری گفت: 55 درصد والدین پس از پنج سال از اعتیاد فرزند خود آگاه می شوند که میزان ارتباط کم والدین با فرزندان، عدم تشخیص مواد مخدر از سوی والدین، غفلت والدین و از هم گسیختگی خانواده ها در این خصوص موثر است. صرامی عنوان کرد: تحقیقات انجام شده در سال 1386 نشان داد که 2/3 درصد افراد زیر 20 سال گرایش به مواد مخدر دارند، البته این بدان معنا نیست که سن اعتیاد در جامعه کاهش یافته است. میانگین سن اعتیاد در کشور حدود 29 سال است. وی گفت: همچنین بر اساس نتایج تحقیقات حدود 93 درصد معتادان  مردان و هفت درصد را زنان تشکیل می دهند. 
طالعات نشان می دهد 65 درصد معتادان، متاهل هستند. وضعیت اشتغال آنها نیز نشان می دهد 70 درصد معتادان کار ثابت و درآمد مکفی دارند و می توانند از پس هزینه های اعتیاد خود برآیند.


آمار زنان معتاد در ایران
تصور اکثر افراد جامعه در مورد اعتیاد این است که مواد مخدر و سو ء مصرف مواد عمدتاً پدیده ای مردانه است. به عبارتی اعتقاد بر این است که زنها بسیار کمتر از مردها به اعتیاد روی می آورند، بخصوص در کشور ما حتی سیگار کشیدن زنان و دختران تعجب اطرافیان رابر می انگیزد. شاید به دلیل اینکه اعتیاد با نقش آشنای همسر و مادری مهربان و دلسوز در جامعه ایرانی همخوانی ندارد.
دکتر حمیدی روانشناس معتقد است: «وسعت و ماهیت سوءمصرف مواد و اعتیاد در زنان کشورمان کم‌تر شناخته شده است، به همین علت به نیازهای آنان در برنامه‌ریزی‌های مربوط به اعتیاد توجه نمی‌شود.»
وی توضیح می دهد: نتایج مطالعه روی اعتیاد زنان گرچه به صورت دقیق صورت نگرفته، ولی می‌توان جمعیت زنان معتاد به مواد اپیوئیدی را در کشور بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار نفر تخمین زد. همچنین میزان مصرف هروئین در معتادان زن و تعداد زنان مصرف‌کننده تزریقی مواد در کشور بین ۴ تا ۹ هزار نفر تخمین‌زده می‌شود.»
در کشور ما، در حال حاضر هیچ‌گونه خدمات اختصاصی برای اعتیاد زنان وجود ندارد و حتی برخی از خدمات و مراکز فقط به مردان اختصاص دارند. لیکن با توجه به این‌که مصرف مواد در زنان ناهنجارتر از مردان تلقی می‌شود، زنان معمولاً از مراجعه به مراکز درمانی معتادان که بیشترین مراجعه‌کنندگان آنها مردان هستند اکراه دارند.
با توجه به این‌که مراکز درمانی مهم‌ترین مکان دسترسی به معتادان هستند و بیشترین میزان اطلاعات مربوط به معتادان از این مراکز تامین می‌شود، شیوع اعتیاد در زنان کمتر از میزان واقعی تخمین زده می‌شود.
سوادکوهی جامعه شناس و استاد دانشگاه یادآور می شود: «هر چند آمار دقیقی از میزان جمعیت زنان معتاد در کشور وجود ندارد، اما بر اساس برخی پژوهشها ۶/۹ درصد از معتادان کشور را زنان تشکیل می دهند. وزارت بهداشت نیز در آمار خود در مورد زنان معتاد از رقم یک زن معتاد به ازای ۸ مرد معتاد گزارش می دهد.
برخی گزارش ها هم بر این امر تاکید دارد که در مقابل هر ۱۰۰ مرد معتاد ۷ زن معتاد در کشور وجود دارد؟ از سوی دیگر به گفته مسوولان زندانهای کشور در حال حاضر ۵۰ درصد زندانیان زن در رابطه با مواد مخدر و اعتیاد در زندان هستند که به نقل از همین مسوولان این آمار در سالهای اخیر افزایش نیز داشته است.»
سواد کوهی در ادامه بیان میدارد که :« با وجود این آمار و اطلاعات پراکنده و مقدماتی، دیگر نمی توان به راحتی گفت جمعیت اندکی از زنان گرفتار مواد مخدر و پیامدهای آن هستند ، این در حالی است که بسیاری از زنان و دختران نیز به دلیل برچسبهایی که به یک زن و دختر معتاد در جامعه ما زده می شود کمتر تصور مراجعه به مراکز خود معرف را دارند لذا اغلب، اعتیاد در زنان و دختران پنهان مانده و بخش قابل توجهی از جمعیت معتادان زن کشور درآمار گنجانده نمی شود.»
به نظر می رسد زنان معتاد بسیار آسیب پذیرتر از مردان معتاد باشند، چرا که مصرف مواد در زنان اغلب با آسیب های اجتماعی از جمله فرار از خانه، روسپیگری و خشونت توام است. از سوی دیگر وقتی یک زن گرفتار اعتیاد می شود، تنها او گرفتار پیامدهای فردی و اجتماعی سو مصرف نشده است، بلکه مصرف مواد در زنان، فرزندان و خانواده آنها را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.
از سویی نه تنها در فرهنگ ایرانی بلکه در اکثر فرهنگ های دنیا، به زنان معتاد عمدتاً به چشم افراد بی بند و بار و بی عفت نگریسته می شود، و اگر چنین زنی خانواده نیز داشته باشد، خانواده وی نیز از این انگها و برچسبها مصون نخواهد بود.
وقتی زن در یک خانواده دچار اعتیاد می شود ارکان خانواده خیلی مستعد برای از هم پاشی می شود و فرزندان نیز بخصوص دختران خانواده در نتیجه همانند سازی با مادر و مشکلات عاطفی ناشی از مصرف مواد توسط مهربان ترین عضو خانواده دچار انحرافات و مسائل و پیامدهای جبران ناپذیری می شوند.
متاسفانه اغلب افراد اعتیاد را در زنان یک موضوع غیر اخلاقی در نظر می گیرند تا یک بیماری. در واقع نگرش های اجتماعی منفی موجود درباره رفتار غیر اخلاقی زنان معتاد مانعی بزرگ در راه درمان اعتیاد در زنان است چرا که زنان با درونی نمودن نگرش موجود در جامعه مبتنی بر اینکه اعتیاد در واقع نوعی تزلزل اصول اخلاقی در آنهاست از درمان خود اجتناب می نمایند یا از معرفی خود به عنوان معتاد در انظار و مجامع عمومی شرمسار می شوند.


اعتیاد و ابتلا به بیماری ایدز
براساس آمار جمع‌آوری شده از دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، تا تاریخ اول تیرماه سال 1390 مجموعاً 23 هزار و 125 نفر از افراد مبتلا به HIV/AIDS‌ در کشور شناسایی شده‌اند.
آخرین آمار اعلام شده از مبتلایان HIV/ایدز، 22 هزار و 727 نفر بود که اکنون افزایش 398 نفری را نشان می دهد.
این آمار درحالی اعلام می شود که وزارت بهداشت تاخیری دو و نیم ماهه در اعلام آمار مبتلایان به ایدز داشته است. این روند تاخیری، در یک سال گرشته تکرار شده و وزارت بهداشت آمار مبتلایان به HIV/ایدز را با تاخیر دو سه ماهه اعلام می کند.
دکتر عباس صداقت، رئیس اداره ایدز وزارت بهداشت درباره جزئیات این آمار گفت: "91.5 درصد از مبتلایان را مردان و 8.5 درصد را زنان تشکیل می‌دهند."
به گفته صداقت، بر طبق آمار سال ،90 اعتیاد تزریقی علت 66.4 درصد، موارد ابتلا به بیماری ایدز بوده است.


علل ایجاد اعتیاد و سوء مصرف مواد
در یک تقسیم بندی اولیه و کلی میتوان علل زیر را برای اعتیاد بر شمرد:

1 - نداشتن آگاهی:  آگاهی نداشتن فرد ،خانواده و جامعه از عوارض مصرف مواد مخدر و الکل.
2 - باورهاي غلط : این تصور غلط که براي کاهش درد ودرمان بیماریها می توان از مواد مخدر استفاده کرد. مردم فکر می کنند تریاك فشار خون یا دیابت را کنترل و ناتوانی جنسی را درمان می کند حال آنکه ممکن است این گرفتاري ها را شدیدتر سازد.
 -این تصور غلط که مصرف تفریحی مواد باعث اعتیاد نمی شود و فرد هرگاه بخواهد می تواند مواد را مصرف نکند.
 -این تصور غلط که می توان با افراد معتاد دوستی کرد و معتاد نشد.
 -این تصور غلط, که ترک و درمان اعتیاد بسیار آسان است.
-باور غلط در باره مواد مثل این باور که مصرف مواد نشانه بزرگی و احترام است.
3 - مشکلات فردي , خانوادگی و محیطی
الف- مشکلات فردي
 -بیماري هاي جسمی مزمن مانند دیابت وکمردرد.
 -بیماري هاي روانی مانند افسردگی و بیماري شدید روانی.
 -خود کم بینی و کمبود اعتماد بنفس, ناتوانی در دادن جواب رد به درخواست دوستان معتاد براي مصرف مواد وگاه خودنمایی و جلب توجه دیگران.
 -مشکل هاي شغلی و تحصیلی مانند مشاغل دشوار و یا بیکاري و اخراج شدن ازمدرسه.
- عدم پایبندي فرد به مسایل اخلاقی، معنوي و دینی, بی بند و باري و بی توجهی به ارزش ها و قوانین اجتماعی.
ب- مشکلات خانوادگی
 -داشتن والدین و یا بستگان معتاد.
 -وجود درگیري وطلاق در خانواده.
 -وجود والدین سختگیر و یا سهل انگار در تربیت فرزندان.
 -پایبند نبودن خانواده به مسایل اخلاقی، معنوي و دینی.
ج- مشکلات محیطی
 -دسترسی آسان به مواد در جامعه.
 -فقر و مشکلات اقتصادي در جامعه.
 -تغییرهاي محیط زندگی مانند مهاجرت از روستا به شهر.
 -داشتن محیط آلوده و دوستان مصرف کننده مواد.
 - کمبود مراکز تفریحی سالم براي گذراندن اوقات فراغت.

عوامل زمینه ساز و موثر در گرایش به مصرف مواد مخدر:

دوره نوجواني: مخاطره‌آميزترين دوران زندگي از نظر شروع به مصرف مواد دورة نوجواني است. نوجواني دورة انتقال از كودكي به بزرگسالي و كسب هويت فردي و اجتماعي است.در اين دوره، ميل به استقلال و مخالفت با والدين به اوج خود مي‌رسد و نوجوان براي اثبات بلوغ و فرديت خود ارزشهاي خانواده را زير سوال مي‌برد و سعي در ايجاد و تحليل ارزش هاي جديد خود دارد. مجموعة اين عوامل، علاوه بر حس كنجكاوي نياز به تحرك، تنوع و هيجان، فرد را مستعد مصرف مواد مي‌نمايد.

ژنتيك:‌ شواهد مختلفي از استعداد ارثي اعتياد به الكل و مواد وجود دارد. تأثير مستقيم عوامل ژنتيكي عمدتاً از طريق اثرات فارماكوكينتيك و فاركوديناميك مواد در بدن مي‌باشد كه تعيين كنندة تأثير ماده بر فرد است. برخي از عوامل مخاطره‌آميز ديگر نيز تحت نفوذ عوامل ژنتيكي هستند مانند برخي اختلالات شخصيتي و رواني و عملكرد نامناسب تحصيلي ناشي از اختلالات يادگيري.

صفات شخصيتي: عوامل مختلف شخصيتي با مصرف مواد ارتباط دارند. از اين ميان، برخي از صفات بيشتر پيش‌‌بيني كنندة احتمال اعتياد هستند و به طور كلي فردي را تصوير مي‌كنند كه با ارزش‌ها يا ساختار‌هاي اجتماعي مانند خانواده،‌ مدرسه و مذهب پيوندي ندارد و يا از عهدة انطباق، كنترل يا ابزار احساسات دردناكي مثل احساس گناه، خشم و اضطراب برنمي‌ايد. اين صفات عبارتند از: عدم پذيرش ارزش‌هاي سنتي و رايج، مقاومت در مقابل منابع قدرت، نياز شديد به استقلال،‌صفات ضد اجتماعي، پرخاشگري شديد، احساس فقدان كنترل بر زندگي خود، اعتماد به نفس پايين، فقدان مهارت‌هاي اجتماعي و انطباقي. از آنجا كه اولين مصرف مواد، معمولاً از محيط‌هاي اجتماعي شروع مي شود هر قدر فرد قدرت تصميم‌گيري و مهارت ارتباطي بيشتري داشته باشد، بهتر مي‌تواند در مقابل فشار همسالان مقاومت كند.


اختلالات رواني: در حدود 70 درصد موارد، همراه با اعتياد اختلالات ديگر روانپزشكي نيز وجود دارد. شايع‌ترين تشخيص‌ها عبارتند از: ‌افسردگي اساسي، اختلال شخصيت ضد اجتماعي، فوبي، ديس تايمي، اختلال وسواسي ـ جبري، اختلال  مانيك، مانيا، اسكيزوفرنيا.
نگرش مثبت به مواد: افرادي كه نگرش‌ها و باورهاي مثبت و يا خنثي به مواد مخدر دارند،‌ احتمال مصرف و اعتيادشان بيش از كساني كه نگرش‌هاي منفي دارند. اين نگرش‌هاي مثبت معمولاً عبارتند از: كسب بزرگي و تشخص، رفع دردهاي جسمي و خستگي، كسب آرامش رواني، توانايي مصرف مواد بدون ابتلا به اعتياد.


موقعيت‌هاي مخاطره‌آميز فردي: بعضي از نوجوانان و جوانان درموقعيت‌ها ياشرايط قرار دارند كه آنان را در معرض خطر مصرف مواد قرار مي‌دهد. مهمترين اين موقعيت‌ها عبارتند از: در معرض خشونت قرار گرفتن در دوران كودكي و نوجوني، ترك تحصيل، بي‌سرپرستي يا بي خانماني، فرار از خانه، معلوليت جسمي، ابتلا به بيماريها يا دردهاي مزمن. حوادثي مانند از دست دادن نزديكان يا بلاياي طبيعي ناگهاني نيز ممكن است منجر به واكنش‌هاي حاد رواني شوند. در اين حالت فرد براي كاهش درد و رنج و انطباق با آن از مواد استفاده مي‌كند.


تأثير مواد بر فرد: اين متغير وقتي وارد عمل مي‌شود كه ماده حداقل يك بار مصرف شده باشد. چگونگي تأثير يك ماده بر فرد، تابع خواص ذاتي مادة مصرفي و تعامل آن با فرد و موقعيت فرد مصرف كننده است. تأثير مواد بر فرد مصرف كننده، به ميزان قابل توجهي، به مشخصات او بستگي دارد. اين مشخصات عبارتند از: شرايط جسمي فرد، انتظار فرد از مواد، تجربيات قبلي تأثير مواد و مواد ديگري كه هم‌زمان مصرف شده‌اند، مواد مختلف نيز تأثيرات متفاوتي بر وضعيت فيزيولوژيك و رواني فرد دارند، مثلاً‌: هروئين و كوكائين سرخوشي شديد، الكل آرامش و نيكوتين مختصري هشياري و آرامش ايجاد مي‌كند.


عوامل مربوط به خانواده: خانواده اولين مكان رشد شخصيت، تشكيل باورها و الگوهاي رفتاري فرد است. خانواده علاوه بر اينكه، محل حفظ و رشد افراد و كمك به حل استرس و پاتولوژي است، منبعي براي تنش، مشكل و اختلال نيز مي‌باشد. ناآگاهي والدين، ارتباط ضعيف والد و كودك،‌ فقدان انضباط در خانواده،‌ خانوادة مشتنج يا آشفته و از هم گسيخته، احتمال ارتكاب به انواع بزهكاري‌ها مانند سوء مصرف مواد را افزايش مي‌دهد. همچنين والديني كه مصرف كنندة‌ مواد هستند باعث مي‌شوند فرزندان با الگوبرداري از رفتار آنان، مصرف مواد را يك رفتار بهنجار تلقي كرده، رفتار مشابهي پيشه كنند.


تأثير دوستان: تقريباً در 60 درصد موارد، اولين مصرف مواد بدنبال تعارف دوستان رخ مي‌دهد. ارتباط و دوستي با همسالان مبتلا به سوء مصرف مواد، عامل مستعد‌كنندگان مواد براي گرفتن تاييد رفتار خود از دوستان، سعي مي‌كنند آنان را وادار به همراهي با خود نمايند. گروه "همسالان" به خصوص در شروع مصرف سيگار و حشيش بسيار مؤثر هستند. بعضي از دوستي‌ها، صرفاً حول محور مصرف مواد شكل مي‌گيرد نوجوانان به تعلق به يك گروه نيازمندند و اغلب پيوستن به گروههايي كه مواد مصرف مي‌كنند، ‌بسيار آسان است. هرچه پيوند فرد با خانواده، ‌مدرسه و اجتماعات سالم كمتر باشد،‌ احتمال پيوند او با اين قبيل گروهها بيشتر مي‌شود.


عوامل مربوط به مدرسه: از آنجا كه مدرسه بعد از خانواده، مهم‌ترين نهاد آموزشي و تربيتي است، مي‌تواند از راه‌هاي زير زمينه‌ساز مصرف مواد در نوجوانان باشد:
بي‌توجهي به مصرف مواد و فقدان محدوديت يا مقررات جدي منع مصرف در مدرسه، استرس‌هاي شديد تحصيلي و محيطي، فقدان حمايت معلمان و مسئولان بهنگام نياز عاطفي و رواني زمان بروز مشكلات و طرد شدن از طرف آنان.


عوامل مربوط به محل سكونت: عوامل متعددي در محيط مسكوني مي‌تواند موجب گرايش افراد به مصرف مواد مي شود:
فقدان ارزش‌هاي مذهبي و اخلاقي،‌ شيوع خشونت و اعمال خلاف، وفور مشاغل كاذب، آشفتگي و ضعف همبستگي بين افراد محل و حاشيه‌نشيني از جمله اين عواملند.مشخصات فردي و عوامل محيطي بخشي از علل اعتياد هستند و بخش ديگر را بازارهاي بين‌المللي مواد و عوامل اجتماعي ـ اقتصادي حاكم بر جامعه تشكيل مي‌دهند. اين عوامل عبارتند از:


قوانين: فقدان قوانين جدي منع توليد، خريد و فروش، حمل و مصرف مواد، موجب وفور وارزاني آن مي‌شود.


مصرف مواد به عنوان هنجار اجتماعي: در جوامعي كه مصرف مواد نه تنها ضد ارزش تلقي نمي‌شود، بلكه جزئي از آداب و سنن جامعه و يا نشان تمدن و تشخص و وسيلة احترام و پذيرايي است، مقاومتي براي مصرف مواد وجود ندارد و سوء‌مصرف و اعتياد شيوع بيشتري دارد.


كمبود امكانات فرهنگي، ورزشي، تفريحي: كمبود امكانات لازم براي ارضاي نيازهاي طبيعي رواني و اجتماعي نوجوانان و جوانان از قبيل كنجكاوي، تنوع طلبي، هيجان‌خواهي، ماجراجويي، مورد تأييد و پذيرش قرار گرفتن و كسب موفقيت بين همسالان، موجب گرايش آنان به كسب لذت و تفنن از طريق مصرف مواد وعضويت در گروه‌هاي غير سالم مي‌شوند.
عدم دسترسي به سيستم‌هاي خدماتي، حمايتي، مشاوره‌اي و درماني: در زندگي افراد، موقعيت‌ها و مشكلاتي پيش مي‌آيد كه آنان را از جهات مختلف در معرض خطر قرار مي‌دهد. فقدان امكانات لازم يا عدم دسترسي به خدماتي كه در چنين مواقعي بتواند فرد را از نظر رواني، مالي، شغلي، بهداشتي و اجتماعي حمايت نمايد، فرد را تنها و بي‌پناه، بدون وجود سطح مقاومت اجتماعي رها مي‌كند.


توسعة صنعتي جامعه:
توسعة صنعتي جامعه، مهاجرت، كمبود فرصت‌هاي شغلي و محروميت اقتصادي ـ اجتماعي: توسعة صنعتي، جوامع را به سمت شهري شدن و مهاجرت از روستاها به شهرها سوق مي‌دهد. مهاجرت باعث مي‌شود تا فرد، براي اولين بار، با موانع جديدي برخورد نمايد. جدايي از خانواده، ارزش‌هاي سنتي و ساختار حمايتي قبلي به تنهايي، انزوا و نااميدي فرد مي‌انجامد. كم سوادي،‌ فقدان مهارت‌‌هاي شغلي، عدم دسترسي به مشاغل مناسب و به دنبال آن محدوديت در تأمين نيازهاي حياتي و اساسي زندگي و تلاش براي بقاء، فرد را به مشاغل كاذب يا خريد و فروش مواد مي‌كشاند و يا براي انطباق با زندگي سخت روزمره و شيوة جديد زندگي به استفاده از شيوه‌هاي مصنوعي مانند مصرف مواد سوق مي‌دهد.


عوامل مقاوم ساز در مقابل اعتیاد:
عوامل شخصيتي:
داشتن اعتماد به نفس بالا و مهارتهاي اجتماعي، علاوه بر كاهش استرس‌هاي محيطي ناشي از ارتباط با ديگران، باعث توانايي مقاومت در مقابل خواسته‌هاي خلاف ديگران و اصرار دوستان براي مصرف مي‌شود. همچنين مهارتهاي انطباقي موجب مي‌شود كه فرد هنگام برخورد با استرس، براي حل مشكلات و تطابق با آن از شيوه‌هاي مناسبي استفاده نمايد.


باورها وارزش‌ها: اعتقادات و باورهاي راسخ ديني و مذهبي، فرد را در مقابل مصرف مواد محافظت مي‌كند. نگرش منفي به مواد، شامل باور به اعتياد آور بودن و اثرات تخريبي مواد،‌ احتمال مصرف آن را كاهش مي‌دهد.


موفقيت‌ها: موفقيت‌هاي تحصيلي، شغلي و اجتماعي با افزايش اعتماد به نفس، ايجاد ثبات و هدفمندي در مسير زندگي و كسب حمايت‌هاي لازم، فرد را از خطر مواد مخدر حافظت مي‌نمايد.


داشتن خانواده‌اي سالم و همبسته: پيوند و تعامل مثبت بين فرد و والدين از سنين كودكي موجب ارضاي نيازهاي عاطفي ـ رواني كودك مي‌شود. اين افرد، با تجربة روابط منطقي و قابل پيش‌بيني، كمتر دچار انحرافات شخصيتي مي‌شوند و مهارتهاي گوناگوني را كه لازمة برقراري روابط سالم بين فردي و اجتماعي است مي‌آموزند و با داشتن حس تعلق و وابستگي، كمتر احساس تنهايي و انزوا نموده و به دامن اعتياد كشيده نمي‌شوند.


 هشياري و حمايت خانواده، ‌مدرسه و اطرافيان: هشياري و آگاهي والدين از خطر مصرف مواد مخدر و احتمال اعتياد فرزندان،‌ كنترل و مراقبت كافي و تأمين حمايت و راهنمايي لازم از طرف خانواده،‌ مدرسه، اطرافيان و دوستان سالم و صميمي، به هنگام نياز،‌ احتمال مصرف مواد و يا سوء مصرف و اعتياد را كاهش مي‌دهد.


ضد ارزش بودن مصرف مواد: در محيط‌ها و جوامعي كه به وضوح هرگونه مصرف مواد نهي مي‌شود و اعتبار موقعيت فردي، خانوادگي، شغلي و اجتماعي افراد مصرف كننده تنزل مي‌يابد، نگرش منفي افراد به مواد كاهش شيوع اعتياد مي‌انجامد.


دسترسي به خدمات: دسترسي به خدمات حمايتي (هنگام بروز مشكلاتي مانند بي‌سرپرستي و از دست دادن شغل)،‌خدمات مشاوره‌اي (هنگام بروز مشكلات عاطفي يا اتخاذ تصميم مهم) و خدمات درماني (براي بيماراني كه تمايل به ترك اعتياد دارند)، موجب مي‌شود تا عوامل مخاطره‌آميزي كه فرد ممكن است در طي زندگي با آنها روبرو شود،‌ تشديد نشده و يا ازمان نيابند.
سوختة ترياك: پس از مصرف تدخيني (كشيدن) ترياك ماده‌اي به رنگ قهوه‌اي سوخته و براق به دست مي‌آيد كه "سوخته" نام دارد. گاهي آن را در آب حل كرده و به صورت شربت بنفش رنگي مصرف مي‌كنند.


عوارض کلی مصرف مواد مخدر:
مواد مخدر تنها به فرد مصرف‌كنده آسيب نمي‌رساند بلكه به هركس كه با آن در تماس باشد آسيب مي‌رساند؛ و زماني كه تعداد معتادان فراتر از حد قابل جبران باشد، جامعه صدمه مي‌بيند.
اعتياد خسارات و هزينه‌هاي بسياري را به جامعه تحميل مي‌كند. بنابراين، عوارض ناشي از اعتياد شامل عوارض فردي، خانوادگي، شغلي، اجتماعي و اقتصادي مي‌باشد.


1-عوارض جسمي و رواني
- آسيب‌هاي عضلاني
- ختلالات كبدي و كليوي
- عفونت‌هاي خطرناك (ايدز، هپاتين، كزاز)
- بيماريهاي مزمن تنفسي
- اختلالات قلبي ـ عروقي
- سكته‌هاي قلبي و مغزي
- آتروفي مغزي
- ناتواني جنسي و عقيمي
- اختلالت خواب
- افسردگي
- اختلالات رواني شديد و پايدار


2) عوارض خانوادگي
- خشونت در خانواده شامل كودك‌آزاري و همسر آزاري
- عفلت از فرزندان
- مشكلات تحصيلي،‌ اختلالات رواني و خودكشي فرزندان
- نابساماني و آشفتگي خانواده
- محدوديت در روابط سالم خارج از خانواده
- افت سطح اقتصادي و اجتماعي خانواده
- بي كفايتي در سرپرستي خانواده
- طلاق


3- عوارض شغلي
- افت اعتبار فردي و موقعيت شغلي
- سوانح و حوادث حين كار
- غيبت از كار
- كاهش كارايي
- اخراج و بيكاري


4- عوارض اقتصادي
- خسارات ناشي از كاهش نيروي مولد و افزايش نيروي مصرف كنندة جامعه.
- هزينه‌هاي تحمل شده به نيروهاي انتظامي و جمع‌آوري امكانات لازم براي مبارزه با جرايم مستقيم و غير مستقيم ناشي از مواد مخدر
- صرف وقت دادگاه‌ها و نيروهاي قضايي
- هزينة نگهداري مجرمين مواد مخدر و معتادان در زندان‌ها
- هزينة مراكز بازپروري و درمانگا‌ه‌هاي ترك اعتياد
- هزينه‌ و خسارات ناشي از مراقبت‌هاي بهداشتي ثانيه شامل بيمارستان‌ها و درمانگاه‌ها


5- عوارض اجتماعي
- ضعف پاي‌بند به اصول اخلاقي و مذهبي
- انواع جرايم مثل سرقت، فحشا، خشونت، تجاوز و قتل
- افزايش مشاغل كاذب و بيكاري
- بي خانماني و فقر


اختلالات روانی و اعتیاد
اختلال شخصیتی بیش از همه چیز فرد را در برابر اعتیاد آسیب‌پذیر می‌سازد. سپس اعتیاد ، خود اختلالهای موجود را تشدید می‌کند و دایره معیوب ادامه می‌یابد. شخص معتاد برای بدست آوردن ماده مخدر دست به اعمال خلاف قانون و اخلاق می‌زند و با آزاد شدن از قید و بندهای اخلاقی مرتکب جنایت نیز می‌شود. در کل شخصیتهای روان‌نژند و نیز روان‌پریش را می‌توان در برابر اعتیاد بسیار آسیب‌پذیر دانست. شخصیتهای روان‌نژند، یعنی کسانی که دارای بیماریهای روانی خفیف هستند که با ضعف روانی ، اضطراب ، وسواس ، ترس و بی‌تصمیمی مشخص می‌شوند؛ شخصیتهای روان‌پریش ، یعنی کسانی که به علت عدم رشد خلقی ، در سازش اجتماعی دچار اشکال هستند و دارای خلق و خوی متغیر و قضاوت ناپایدار می‌باشند. مبتلایان به این بیماریها آسانتر به مواد مخدر گرایش می‌یابند و در زمره معتادان درمی‌آیند. بدیهی است بسیاری از همین شخصیتها نیز غیر معتاد باقی می‌مانند.
روان‌پریشها دارای رفتارهای ضد اجتماعی و اختلال خلقی هستند و توانایی کافی برای پیروی از قوانین و مقررات را ندارند و روابط آنها با دیگران سطحی است. با آنکه این افراد کم‌هوش نیستند، ولی قادر به تحمل فعالیتهای منظم جسمی و ذهنی نیستند و جا و مکان و کار ثابتی را پذیرا نمی‌شوند. سابقه این افراد نشان می‌دهد که در دوران کودکی ، نا‌آرام و مشکل‌ساز بوده و در مدرسه قدرت سازش نداشته و در محیطهای دیگر نیز فاقد سازش اجتماعی بوده‌اند. روان‌پریشهای مهاجم که دارای اختلال رفتاری شدید هستند و به انجام اعمال تهاجمی و جنایت و حتی آدم‌کشی دست می‌زنند از جمله کسانی به ‌شمار می‌آیند که بیش از همه به ‌طرف اعتیاد گرایش می‌یابند. در عین ‌حال روان‌پریشهای نالایق و غیرفعال نیز که معمولا به دروغ‌گویی ، دزدی ، تقلب و آزار دیگران می‌پردازند، مواد مخدر را وسیله خوشی و آسایش خود به ‌شمار می‌آورند.
ختلال شخصیتی بیش از همه چیز فرد را در برابر اعتیاد آسیب ‌پذیر می ‌سازد. سپس اعتیاد، خود اختلال های موجود را تشدید می‌ کند و دایره معیوب ادامه می ‌یابد. شخص معتاد برای بدست آوردن ماده مخدر دست به اعمال خلاف قانون و اخلاق می ‌زند و با آزاد شدن از قید و بندهای اخلاقی مرتکب جنایت نیز می ‌شود. در کل شخصیت های روان ‌نژند و نیز روان ‌پریش را می ‌توان در برابر اعتیاد بسیار آسیب ‌پذیر دانست. شخصیت های روان ‌نژند، یعنی کسانی که دارای بیماری های روانی خفیف هستند که با ضعف روانی، اضطراب، وسواس، ترس و بی‌تصمیمی مشخص می ‌شوند؛ شخصیت های روان ‌پریش، یعنی کسانی که به علت عدم رشد خلقی، در سازش اجتماعی دچار اشکال هستند و دارای خلق و خوی متغیر و قضاوت ناپایدار می ‌باشند. مبتلایان به این بیماری ها آسان تر به مواد مخدر گرایش می ‌یابند و در زمره معتادان درمی‌آیند. بدیهی است بسیاری از همین شخصیت ها نیز غیر معتاد باقی می ‌مانند. روان‌ پریش ها دارای رفتارهای ضد اجتماعی و اختلال خلقی هستند و توانایی کافی برای پیروی از قوانین و مقررات را ندارند و روابط آن ها با دیگران سطحی است. با آن که این افراد کم‌هوش نیستند، ولی قادر به تحمل فعالیت های منظم جسمی و ذهنی نیستند و جا و مکان و کار ثابتی را پذیرا نمی‌ شوند. سابقه این افراد نشان می‌ دهد که در دوران کودکی، نا‌آرام و مشکل‌ساز بوده و در مدرسه قدرت سازش نداشته و در محیط های دیگر نیز فاقد سازش اجتماعی بوده‌اند. روان‌ پریش های مهاجم که دارای اختلال رفتاری شدید هستند و به انجام اعمال تهاجمی و جنایت و حتی آدم‌کشی دست می ‌زنند از جمله کسانی به ‌شمار می ‌آیند که بیش از همه به ‌طرف اعتیاد گرایش می ‌یابند. در عین ‌حال روان ‌پریش های نالایق و غیر فعال نیز که معمولا به دروغ ‌گویی، دزدی، تقلب و آزار دیگران می ‌پردازند، مواد مخدر را وسیله خوشی و آسایش خود به ‌شمار می ‌آورند.کمک می‌کند، بلکه در صورت اعتیاد اتفاقی در دوره بلوغ نیز درمان را آسان می‌سازد.

 

منبع :  http://www.socialpathology90.com

نوشتن دیدگاه

1-تمامي نظرات بايد منطبق بر شئونات جامعه و قوانين كشور باشد.
2-استفاده از لغات ركيك و نامناسب ممنوع بوده و آي پي كاربر خاطي مسدود خواهد شد.
3-توهين و افترا به هر گروه و شخصي ممنوع مي باشد.
4-ديدگاه ها نظرات شخصي كاربران بوده و لزوما نظر مديريت سايت نمي باشد.


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

شما اینجا هستید: خانه روانشناسي اعتياد روانشناسي اعتياد و مواد مخدر